TestDisk / PhotoRec: odzyskiwanie danych


Odzyskiwanie partycji / tablicy partycji

Pobieramy aplikację i uruchamiamy ją. W tutorialu wykorzystana jest wersja dla Windows uruchomiona w systemie Windows 7.

Tworzenie loga – domyślnie zaznaczona jest opcja [Create], która tworzy nowy plik dziennika zawierający informacje o efektach pracy aplikacji. Plik testdisk.log zapisywany jest w folderze, z którego uruchamiamy Testdisk. Jeżeli plik już jest zostanie nadpisany. Opcją [Append] dopisujemy informacje do istniejącego pliku. Aby zrezygnować z tworzenia loga wybieramy [No log].
Program nie ma typowego interfejsu graficznego, obsługujemy go z konsoli (wiersz polecenia). Obsługa nie jest jednak bardzo trudna >>> poruszamy się wciskając klawisze strzałek klawiatury, góra-dół. Po wybraniu stosownej opcji wciskamy klawisz ”Enter“, aby przejść do dalszego etapu.

testdisk tworzenie loga

Wybór dysku – aplikacja wyświetli listę wykrytych dysków fizycznych wraz z ich pojemnością. Najczęściej komputer ma tylko jeden dysk wewnętrzny fizyczny, ale czasami może ich mieć kilka. Program wykrywa dodatkowo dyski zewnętrzne oraz pendrajwy USB.
Wybieramy dysk do analizy, upewniamy się, że zaznaczona jest opcja [Proceed] i wciskamy Enter. Klawiszami strzałek lewo / prawo możemy przenieś się do opcji [Quit] i zakończyć pracę z programem.

testdisk wybór dysku

Wybór typu tabeli partycji – wybieramy typ tabeli partycji. Program zresztą u dołu ekranu wyświetla wskazówkę (Hint) o typie wykrytej tabeli. W większości przypadków (komputery stacjonarne + laptopy) będzie to [Intel], jeżeli mamy dysk GPT będzie to [EFI GPT].
testdisk wybór typu partycji

Wybór operacji – wybieramy typ akcji jaki aplikacja ma wykonać na dysku:

  • [ Analyse ] – jeśli chcemy odzyskać utraconą partycje
  • [ Advanced ] – zmiana typu partycji, naprawa boot sektora, podejrzenie zawartości partycji z możliwością kopiowania plików, odzyskiwanie usuniętych plików oraz stworzenie obrazu dysku.
  • [ Geometry ] – zmiana geometrii dysku
  • [ Options ] – opcje aplikacji
  • [ MBR Code ] – naprawa Master Boot Record
  • [ Delete ] – usunięcie tablicy partycji, kod MBR pozostanie nienaruszony.
  • [ Quit ] – powrót do wyboru dysku

testdisk wybór operacji

Wybieramy [ Analyse ] aby odzyskać partycje.
Aplikacja wyświetli aktualną strukturę partycji na dysku. Jeżeli nie znajdzie żadnych partycji „No partition is bootable” wybieramy [Quick Search] i wciskamy klawisz ”Enter“ – rozpocznie się przeszukiwanie dysku w celu odnalezienia skasowanych / utraconych partycji. Możemy także zapisać aktualny stan partycji do pliku backup.log, który znajdziemy w folderze, z którego uruchamiamy program.

testdisk aktualne partycje

Po zakończeniu przeszukiwania wyświetlą się wykryte partycje ( w kolorze zielonym ). Program określa także status każdej z nich:

  • * to partycja aktywna, startowa, podstawowa bootowalna
  • P to partycja podstawowa
  • L to dysk logiczny wewnątrz partycji rozszerzonej, extendend
  • D to partycja usunięta, do usunięcia

Status partycji możemy zmienić zaznaczając jedną z nich i używając klawiszy lewo / prawo z klawiatury. Jeśli partycja ma status startowej (*), ale nie uruchamialiśmy z niej komputera, możemy zmienić ją jako partycja podstawowa (P).
Jeśli wyświetlone zostaną również partycje dawno i celowo usunięta, wybieramy je klawiszami kursora góra/dół, a następnie klawiszami lewo/prawo odznaczamy je – przed typem partycji wyświetli się literka D, a kolor wiersza musi się zmienić z zielonego na jasnoszary.

Generalnie to partycje oznaczone kolorem zielonym są przywracane, zaś kolorem jasnoszarym – nie. Wciskamy Enter aby przejść dalej.

Klikając klawisz P na wybranej partycji uzyskamy listę plików, które się na niej znajdują – pozwala to na weryfikację. Jeżeli partycja jest stara, wyświetli się komunikat o uszkodzonym systemie plików – C’ant open filesystem. Na tym etapie możemy także kopiować wszystkie pliki, co jest przydatne w sytuacji, gdy system nie startuje i się nie uruchamia, a my potrzebujemy uzyskać dostęp do plików. Szerszy opis jak to zrobić znajduje się poniżej, w sekcji Odzyskiwanie plików, Undelete.

Wciskając klawisz T na wybranej partycji możemy zmienić jej typ. Aplikacja wyświetli bieżący typ oraz umożliwia jego zmianę: zaznaczamy „List of partition type”, klikamy Enter, w kolejnym etapie wpisujemy nowy typ partycji odpowiadając na pytanie „New partition type [current XX], bazując na wyświetlonej w oknie liście typów >>> realnie musimy wpisać kod, który identyfikuje typ partycji np. partycje NTFS maja kod 07, więc musimy wpisać „07”.

Klawiszem A mamy możliwość dodania i utworzenia nowej partycji. Sposób dla zaawansowanych – ustawiamy początkowy i końcowy numer cylindra, head i sektora oraz wybieramy typ partycji. Tak utworzona partycja wymaga sformatowania z poziomu systemu.

testdisk przywracanie partycji

Gdy program odnalazł skasowane partycje, a my określiliśmy, które będziemy przywracać, a które nie, a pomocą klawiszy prawo/lewo wybieramy [ Write ] aby zapisać zmodyfikowaną tablicę partycji na dysku.
Jeżeli nie wszystkie zostały znalezione możemy wykonać bardziej szczegółowe wyszukiwanie – wybieramy domyślną opcję [Deeper Search] – wciskamy enter.

testdisk dokładna analiza i zapisywanie partycji

Na pytanie czy zapisać zmodyfikowaną tabele partycji odpowiadamy wpisując „Y”, czyli potwierdzamy. Wyświetli się komunikat, aby zrestartować komputer, aby zmiany odniosły skutek. Teraz powinniśmy mieć dostęp do utraconej partycji wraz z jej zawartością.

testdisk zapis partycji

Menu Advanced

Po wybraniu dysku do analizy i typu tabeli partycji wyświetli się okno z wyborem operacji. W menu Advanced mamy dostęp do kilku przydatnych funkcji:

  • [ Type ] – zmiana typu partycji.
  • [ Boot ] – naprawa boot sektora partycji oraz MFT.
  • [ List ] – podejrzenie zawartości partycji oraz możliwość kopiowania plików.
  • [ Undelete ] – odzyskiwanie usuniętych plików.
  • [ Image Creation ] – tworzenie obrazu dysku.
  • [ Quit ] – powrót do głównego menu.

testdisk boot

Naprawa sektora rozruchowego partycji (Boot Sector):

(sektor zapisany w pierwszych bajtach partycji)
Objawy: komunikat „Błąd ładowania systemu operacyjnego”, „Error loading operating system”, „Boot failure”.
Wchodzimy w menu [ Advanced ] i wybieramy opcję „Boot”.

Mamy możliwość przywrócenia sektora z kopii zapasowej (Backup BS) lub aktualizację kopii zapasowej z obecnego sektora rozruchowego. Jeśli nie ma kopii trzeba odtworzyć sektor – wybieramy RebuildBS –> List aby sprawdzić efekty i Write aby zapisać.

Jeśli boot sektor jest uszkodzony trzeba go naprawić – można wykorzystać kopię zapasowa sektora rozruchowego i nadpisać nim uszkodzony. Wybieramy Backup BS, Enner, wpisujemy „y” i OK.

Opcją [Dump] wykonujemy kopię zapasową sektorów.

Naprawa NTFS MFT – wybieramy opcję „Repair MFT”.

Wyświetli się komunikat, że sektor rozruchowy został pomyślnie odzyskany.
testdisk bootsector

Odzyskiwanie plików:

jeśli chcemy odzyskać usunięte pliki wybieramy [ Advanced ]
następnie wskazujemy partycje, zaznaczamy [ Undelete ]
aplikacja wyświetli usunięte pliki – naciskamy klawisz „c”, aby skopiować bieżący, wybrany plik. Aby zaznaczyć kilka plików przytrzymujemy klawisze „SHIFT + :” (dwukropek), zaś klawisz „a” zaznacza wszystkie pliki. Duża litera „C” kopiuje zaznaczone pliki.
Następnie wybieramy miejsce zapisu – strzałkami kursora wybieramy docelowy katalog, zaś literą „c” akceptujemy aktualną lokalizację.

testdisk odzyskiwanie plików

Kopiowanie dysku do pliku obrazu

wybieramy [ Advanced ]
następnie wskazujemy partycje, zaznaczamy [ Image creation ]
w kolejnym oknie wybieramy miejsce zapisu (domyślnie zapisywany jest plik obrazu image.dd w katalogu /TestDisk/win) – strzałką w lewo kursora cofamy ścieżkę dostępu (strzałka w prawo przechodzimy dalej), literą „c” akceptujemy aktualną.
rozpocznie się proces tworzenia obrazu, którego postęp jest wyświetlany w oknie aplikacji. Po ukończeniu wyświetli sie komunikat ” Image created successfully”.
Kopiowanie odbywa się metodą sektor w sektor, więc kopiowane jest wolne i zajęte miejsce, a rozmiar pliku odpowiada pojemności dysku. Utworzony plik można otworzyć w 7-zip i wyodrębniać pliki.

testdisk image.dd

Naprawa Master Boot Record (MBR):

(jest to pierwszy sektor na dysku twardym)
Objawy: „Master Boot Record error”, „Sector not found”, „Invalid partition table” i pochodne lub pusty czarny ekran, „Operating System not found” . Zamazanie MBR powoduje, że komputer nie może odnaleźć systemu operacyjnego, który najprawdopodobniej znajduje się w stanie nienaruszonym na dysku (nie może odczytać z której partycji ma startować system).
Naprawa: wybieramy opcję „MBRCode” – po użyciu tego polecenia TestDisk nadpisze obszar kodu dysku niezbędnego do uruchamiania systemu operacyjnego.
Jednak, gdy uszkodzenia spowodował wirus MBR nie jest to metoda polecana czy też bezpieczna. Istnieje grupa wirusów, które szyfrują MBR i wtedy taka komenda stanie się absolutną katastrofą czyniąc dysk niedostępnym. Używamy jej tylko wtedy gdy mamy pewność, że wirus tam zlokalizowany nie jest typu „szyfrującego”.

testdisk mbrcode

Naprawa MBR i boot sektora: Naprawa i konfiguracja rozruchu Windows

Usunięcie wszystkich partycji

Opcja nadpisuje w kodzie MBR tablicę partycji, zeruje ją. Oznacza to, że wszystkie partycje zostaną usunięte wraz z plikami znajdującymi się na nich.
testdisk clear partition

PhoteRec – odzyskiwanie plików

PhoteRec – początkowo sposób użycia jest podobny do TestDisk – z wyświetlonej listy dysków wybieramy ten, z którego będziemy odzyskiwać pliki.
Teraz aplikacja wyświetli tablicę partycji wskazanego dysku. Wybieramy partycję do analizy, upewniamy się, że w dolnej części okna jest wybrana opcja “Search”, i wciskamy “enter”.
photorec wybór partycji

Najpierw możemy określić typy plików do odzyskiwania wybierając File Opt. Spacją wybieramy / odznaczamy.

photorec wybór typu plików

Wskazujemy system plików dostępny na partycji
photorec system plików

Decydujemy czy program ma przeszukiwać cały dysk lub partycję, czy też ograniczyć wyszukiwanie tylko do obszaru niezajmowanego obecnie przez pliki.
photorec wybór obszaru do analizy

Wybieramy, gdzie odzyskiwane pliki mają być zapisywane. Domyślnie aplikacja proponuje zapis w folderze roboczym PhotoRec (katalog, z którego jest uruchamiany). Aby zmienić lokalizację za pomocą klawiszy góra/dół przechodzimy do .. i kilkakrotnie klikamy aż uzyskamy właściwy katalog. W Linux dyski są dostępne w /media lub /mnt. Aby zaakceptować propozycję, wpisujemy “Y”.

W oknie aplikacji na bieżąco uaktualniane są statystyki odzyskanych plików, można uzyskać do nich natychmiastowy dostęp, bez czekania na zakończenie. Aby zatrzymać proces wciskamy Enter potwierdzając Stop. Aby wyjść wybieramy Quit i wciskamy Enter.
Po zakończonym skanowaniu wyświetli się podsumowanie.(proces skanowania może trwać nawet kilka godzin) przeglądamy katalog z odzyskanymi plikami – aplikacja zachowuje format, ale nie odzyskuje pierwotnych nazw plików. Dobrze jest je posortować np. pod względem typu.
photorec odzyskiwanie plików

QPhotoRec

Graficzny interfejs dla konsolowego PhotoRec, dostępny od wersji 7.0. Nadaje się dla mniej zaawansowanych użytkowników, pozwala na łatwe odzyskiwanie danych.
QPhotoRec

Obsługa jest bardzo prosta: wybieramy napęd fizyczny lub daną partycję, system plików, obszar do skanowania, miejsce docelowe dla odzyskiwanych plików oraz format plików (button File Formats).
Aby rozpocząć proces klikamy w Search.

119 komentarzy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *